۱۴ ژوئن ۲۰۲۵
باروری ابرها عمدتاً شامل پخش مواد درون ابرها برای تغییر الگوهای بارش، افزایش بارندگی، کاهش تگرگ یا پراکندگی پوشش ابری است. سازمان جهانی هواشناسی نه مروج و نه مخالف اجرای تعدیل وضع هوا است. فعالیتهای WMO در این حوزه بر تشویق پروژههای پژوهشیِ مبتنی بر مبانی علمی معتبر و هدایت بهترین رویهها برای پروژههای پژوهشی و عملیاتی متمرکز است.
باید توجه داشت که انرژی درگیر در سامانههای جوی آنقدر عظیم است که ایجاد سامانههای ابریِ بارانزا، تغییر الگوهای باد برای انتقال بخار آب به یک منطقه، یا حذف پدیدههای شدید جوی عملاً غیرممکن است. فناوریهای تعدیل وضع هوا که ادعای دستیابی به چنین اثرات گسترده یا چشمگیری را دارند، فاقد پشتوانه علمی معتبر بوده و باید با تردید به آنها نگریست.
پژوهشهای اخیر در زمینه باروری زمستانه ابرهای اوروگرافیکِ (کوهستانی) به روش انجمادی پیشرفت قابلتوجهی را نشان داده و رابطه علّی مبتنی بر شواهد را برای این روش خاص به اثبات رساندهاند. یکی از دلایل موفقیت باروری ابرهای اوروگرافیک، محدود بودن دینامیک ابر در این شرایط است.هنوز هیچ اثبات علمی درباره اثرگذاری توپهای ضدتگرگ و روشهای یونیزاسیون وجود ندارد.
تحقیقات راهبردی باید فراتر از علوم جوی کلاسیک حرکت کند و جنبههای میانرشتهای مانند مطالعات هیدرولوژی، اقتصاد و مدیریت آب، علوم اجتماعی و پژوهشهای سیاست گذاری دربر گیرند. این برنامه در بیش از ۵۰ کشور جهان در حال اجرا است
متن اصلی بیانیه سازمان جهانی هواشناسی (WMO) درباره تعدیل وضع هوا
ترجمه فارسی متن کامل بیانیه سازمان جهانی هواشناسی (WMO) درباره تعدیل وضع هوا
ارزیابی صحیح یک فعالیت تعدیل وضع هوا مستلزم چندین پیششرط است. برای ارزیابی آماری، نخست لازم است در طراحی آزمایش، فرایند تصادفیسازی مبتنی بر یک فرضیه فیزیکی لحاظ شود؛ بهگونهای که تنها برخی از رویدادهای مناسب برای تعدیل، تحت عملیات قرار گیرند. این امر مستلزم معیارهای عینی برای تعریف آغاز یک رویداد است تا از ورود سوگیری ناشی از انتخاب ذهنی رویدادها برای عملیات جلوگیری شود. دوم، در «تحلیل اولیه»، اثر باروری با استفاده از روشهای آماری عینی مختلف ارزیابی میشود که رویدادهای بدون باروری را با رویدادهای بارورشده مقایسه کرده و برآوردی از افزایش/کاهش بارش بههمراه بازههای اطمینان ارائه میدهد که اثر واقعی در آنها قرار میگیرد. در نهایت، تحلیل اولیه باید با مجموعهای از «تحلیلهای ثانویه» مبتنی بر فیزیک پشتیبانی شود تا فرضیه باروری اعتبارسنجی گردد. روشهای ارزیابی جدیدی اخیراً توسعه یافتهاند که شامل مدلسازی عددی با تفکیک مکانی بالا هستند. برای پذیرش روشهای ارزیابی مبتنی بر مدل عددی، لازم است عدم قطعیتهای مدل کمیسازی شده و شبیهسازیها تا حد امکان با مشاهدات مقید شوند.مطالعات منتشرشده نشان دادهاند که استفاده از یدید نقره (AgI) یا سایر مواد رایج مورد استفاده در عملیات گذشته تعدیل وضع هوا، اثر قابلتوجهی بر سلامت انسان یا محیط زیست نداشته است.شواهد رو به افزایشی وجود دارد که فعالیتهای انسانی بر ویژگیهای ابر و بارش در مقیاسهای محلی و گاه منطقهای اثر میگذارند (برای مثال، کلانشهرها).
بارش
شواهد قابلتوجهی وجود دارد که نشان میدهد ریزساختار ابر میتواند در شرایط مناسب با باروری یخزا یا رطوبتدوست تغییر یابد. معیارهای این شرایط بسته به نوع ابر بهطور گستردهای متفاوت است. باروری یخزای ابرها در ابرهای دارای آب مایع فوقسرد و ابرهای دو فازی برای القای بارش فاز یخ بهکار میرود. شواهد آماری و نیز شواهد فیزیکی حاصل از مشاهدات وجود دارد که افزایش بارش ناشی از باروری یخزای ابرهای اوروگرافیکِ (کوهستانی) دارای آب مایع فوقسرد و دو فازی، و همچنین برخی ابرهای مرتبط با سامانههای جبههایِ حاوی آب مایع فوقسرد را نشان میدهد. باروری رطوبتدوست بر بخش فاز مایع ابرها اعمال میشود و هدف آن تقویت برخورد و ادغام قطرات آب است که در نهایت به افزایش کارایی بارش میانجامد. معمولاً ابرهای همرفتی با دینامیک پیچیده و نوسانات طبیعی بزرگ در بارش، هدف باروری رطوبتدوست هستند. این نوسانات طبیعی بزرگ، نسبت سیگنال به نویز ضعیفی ایجاد میکند که دستیابی به نتایج آماری معنادار در تحلیل اولیه را دشوار میسازد. نتایج باروری ،حتی در پروژه های موفق،وابسته به ویژگی های طبیعی ابراست و از یک محیط به محیط دیگر قابل تعمیم مستقیم نیست. روشهای جایگزین برای افزایش بارش همچنان در جامعه علمی بهشدت بحثبرانگیز است.
نتیجه گیری کلی:دانش علمی تعدیل وضع هوا همچنان در حال پیشرفت است، اما همچنان محدودیت هایی در درک جزئیات دینامیک و ریزفیزیک ابر و فرآیند تشکیل بارش وجود دارد.کمبود اندازهگیری دقیق ذرات مایع و یخی ابر و بارش بعدی آن ها،چالشی اساسی است.پیشرفت در این حوزه نیازمند به سرمایه گذاری دولت ها و نهادهای علمی در پژوهش های پایه فیزیک و شیمی مرتبط با بهبود وضع هوا،مشاهدات با کنترل کیفی بالا،مدل سازی عددی پیشرفته و تحلیل داده است.چالش های اجتماعی،اخلاقی و پذیرش عمومی نیز مشهود است ونیازمند پژوهشهای علوم اجتماعی و مشارکت ذی نفعان می باشد.
پروژه های بهبود وضع هوا باید با مشاوره کارشناسان مستقل،ارزیابی سالانه و اطلاع رسانی به WMO همراه باشد.