بخش های مختلف سازمان
بخش تحقیق و توسعه (Research & Development)
واحد تحقیق و توسعه سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی، بهعنوان محور راهبردی در تولید دانش، نوآوری و خلق ارزش افزوده در حوزه منابع آب جوی، مأموریت دارد با اتکا بر پژوهشهای اقلیمی، توسعه فناوریهای پیشرفته، بومیسازی تجهیزات تخصصی، و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور، زیرساخت علمی و تخصصی لازم برای اجرای مأموریتهای سازمان را فراهم آورد. این واحد با نگاه آیندهنگر و بر پایه اهداف مصرح در اساسنامه، تلاش میکند تا با تکیه بر مدلهای پیشرفته اقلیمشناسی، مطالعات دادهمحور، و همکاری با مراکز دانشگاهی و شرکتهای دانشبنیان، راهکارهای عملیاتی و علمی برای افزایش بهرهبرداری از منابع آب جوی کشور ارائه دهد. از اولویتهای کلیدی این بخش، میتوان به انجام مطالعات راهبردی در زمینه تعدیل وضعیت آب و هوا، توسعه فناوریهای بومی در زمینه هواپایه، زمینپایه و فضامحور، طراحی پروژههای نوآورانه، و پشتیبانی تصمیمسازانه از فعالیتهای سازمان اشاره کرد. همچنین، این واحد نقش فعالی در تعاملات بینالمللی، انتقال فناوری، تعریف پروژههای مشترک تحقیقاتی و تقویت جایگاه ایران در حوزه فناوریهای نوین آب و هوا در سطح منطقه و جهان ایفا مینماید. تحقیق و توسعه در این سازمان نهتنها ابزار شناخت و تحلیل علمی، بلکه بازوی تحولآفرین در مدیریت هوشمند، پایدار و فناورانه منابع آبی کشور است. این بخش، با نگاهی راهبردی به آینده و در راستای بندهای ۳، ۴، ۵ و ۹ اساسنامه، فعالیتهای خود را در قالب محورهای مورد اشاره پیگیری مینماید. همچنین، این واحد با مدیریت و مشارکت فعال در پروژههای بینالمللی و همراستایی با سیاستهای جهانی در حوزه مدیریت آب و اقلیم، نقش مؤثری در تولید دانش بومی، توسعه قابلیتهای ملی و ایجاد جایگاه منطقهای برای سازمان ایفا میکند.
آموزش و توانمندسازی
در راستای ارتقای سطح دانش، توسعه مهارتهای تخصصی و گسترش فرهنگ علمی در حوزه بهرهبرداری از منابع آب جوی، سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی، فعالیتهای آموزشی و ترویجی خود را در قالب یک ساختار منسجم، هدفمند و فناورانه راهبری مینماید. این بخش با تکیه بر مفاد ماده ۵ اساسنامه سازمان در زمینه حمایت از پژوهش، آموزش و توسعه دانش فنی، مأموریت دارد زمینه لازم برای توانمندسازی سرمایه انسانی، انتقال دانش، ارتقای توان علمی متخصصان و ایجاد زیرساختهای پایدار یادگیری را فراهم سازد.
برنامههای این بخش شامل طراحی و اجرای دورههای آموزشی تخصصی در زمینه فناوریهای تعدیل وضع هوا، مدلسازی عددی، تحلیل دادههای راداری و ماهوارهای، بهرهبرداری از سامانههای زمینپایه، هواپایه و فضایی، و اصول طراحی و اجرای پروژههای بارورسازی ابرها است. همچنین، سازمان بهمنظور گسترش آموزش فراگیر و دسترسی آسان، اقدام به برگزاری وبینارهای علمی، کارگاههای مهارتی حضوری و آنلاین، و تولید محتوای چندرسانهای از جمله فیلمهای آموزشی، موشنگرافیکهای تخصصی و کلیپهای تحلیلی نموده است.
بخش آموزش و ترویج سازمان با راهاندازی یک کتابخانه دیجیتال و بستر آموزش الکترونیکی، مجموعهای گسترده از منابع علمی، گزارشها، مستندات تخصصی، دستورالعملها و مقالات بینالمللی را برای استفاده پژوهشگران، کارشناسان و دانشجویان فراهم کرده است. این کتابخانه در راستای حمایت از تولید و انتشار دانش ملی، بهصورت مستمر بهروزرسانی شده و با دیگر بخشهای تحقیقاتی و عملیاتی سازمان در تعامل فعال است.
رویکرد آموزش و ترویج در این سازمان، مبتنی بر تلفیق دانش نظری و تجربی، انتقال فناوری و بسترسازی برای نوآوری است؛ بهگونهای که در کنار تربیت نیروی انسانی متخصص، موجب توسعه فرهنگ علمی در حوزه مدیریت منابع آب جوی و تقویت بنیانهای دانشی کشور در مقابله با بحران کمآبی و تغییر اقلیم گردد.
زیرساختها و تجهیزات پروژههای تعدیل وضع هوا
اجرای موفق پروژههای تعدیل وضع هوا نیازمند بهرهگیری از یک نظام زیرساختی پیشرفته، چندلایه و هماهنگ است که اجزای آن در سه بخش زمینی، هوایی و فضایی طراحی و یکپارچه شدهاند. سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی با تکیه بر سیاستهای فناورانه و مأموریتهای مصرح در اساسنامه، این زیرساختها را با رویکرد بومیسازی، توسعه پیوسته و بهرهبرداری هوشمند سامان داده است.
در بخش زمینی، چشم اجرای عملیات در پروژهها را شبکه رادارهای هواشناسی تشکیل میدهد که شامل رادارهای هواشناسی x باند و داپلر با توان رهگیری سامانههای بارشی، پایش ساختار عمودی ابر، و تشخیص پارامترهای نظیر شدت بارش، گرادیان باد است. این شبکه از طریق اتصالات و لینکهای ارتباطی امن، دادههای زنده را به اتاقهای فرمان و سامانههای تحلیل عددی منتقل میکند. در کنار آن، شبکه ژنراتورهای زمینی یدید نقره بهعنوان یکی از روشهای کلاسیک، در ارتفاعات مستعد که از طریق مطالعات امکانسنجی شناسایی شدهاند نصب شده و به صورت کنترلشده در زمانهای مشخص عملیاتی فعال میگردند.
در بخش هوایی، هواپیماها و پهپادهای تخصصی که به تجهیزات سنجش فیزیک ابر مجهز هستند، به جمعآوری دادههای میکروفیزیکی در لایههای میانی و فوقانی ابرها میپردازند. این تجهیزات شامل سنسورهای دما، رطوبت نسبی، فشار، نقطه شبنم، اندازهگیری محتوای آب مایع و یخ، سمت و سرعت باد میباشند. خروجی این سنجشها در لحظه به مراکز کنترل و پایش عملیات منتقل شده و در تصمیمگیری برای شروع یا توقف عملیات، تعیین نوع و میزان مواد بارورساز و تحلیل اثربخشی عملیات نقش کلیدی ایفا میکند.
در حوزه فناوریهای نوین و مدیریت هوشمند عملیات، سازمان در حال طراحی یک سامانه پیشرفته پایش و کنترل عملیات میباشد که مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده است. این سامانه با تلفیق اطلاعات راداری، دادههای سنجندههای هوابرد و زمینی، تصاویر ماهوارهای و پیشبینیهای عددی، بهصورت بلادرنگ تحلیلهای چندبعدی انجام داده و در پلتفرمهای تصمیمیار، بهینهترین زمان، مکان و الگوی عملیاتی را پیشنهاد میدهد. بهعلاوه، این سامانه با بهرهگیری از قابلیتهای یادگیری ماشین و داشبوردهای تعاملی، بازخورد عملیات اجراشده را پردازش کرده و مدلهای عملیاتی را ارتقا میدهد.
پشتیبان پردازشی این سامانهها، مجموعهای از سرورهای محاسباتی پرقدرت و خوشههای داده است که در مرکز داده سازمان مستقر بوده و امکان اجرای همزمان مدلسازی عددی جو ، تحلیل دادههای حجیم و نگهداری آرشیو کامل دادههای تاریخی، عملیاتی و سنجشی را فراهم میسازد. این توان زیرساختی، پایهای است برای گسترش قابلیتهای سازمان در حوزه پیشبینی، شبیهسازی و اجرای هوشمند پروژهها در سطح ملی و منطقهای.
ترکیب این اجزا، سازمان را قادر میسازد تا پروژههای تعدیل وضع هوا را با دقت علمی، اثربخشی عملیاتی و قابلیت پایش لحظهای در شرایط اقلیمی گوناگون طراحی و اجرا نماید و به عنوان یک نهاد مرجع در حوزه فناوریهای نوین مدیریت آب جوی در منطقه شناخته شود.